Geschiedenis van de evenementensite in Antwerpen

Als muziek- en evenemententempel heeft het Antwerps Sportpaleis geen introductie meer nodig. Sinds de overname in 1997 beleeft de zaal haar tweede jeugd en werd zij de ‘place to be’ voor iedereen die onbezorgd grootschalige evenementen wil beleven. Even succesvol is de veel jongere Lotto Arena, die niet voor haar buur hoeft onder te doen. Het verhaal van het ontstaan, de moeilijke jaren en de heropleving van de Antwerpse evenementensite leest u hieronder.

Van wielerzesdaagses…

Op het eind van de jaren twintig en het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw droomden enkele idealisten van een indoorwielerpiste in Antwerpen. Het moest de grootste indoorpiste worden van Europa, met de grootste vrije dakoverspanning. Op 11 januari 1932 werd in Merksem de eerste steen gelegd van een “paleis” van 88 meter breed en 132 meter lang met een dak van 11.600 m2 zonder enige ondersteuning. Iets dergelijks was in de bouwwereld nooit eerder gepresteerd.

Het Sportpaleis werd op 11 september 1933 opgeleverd, precies 21 maanden na de eerstesteenlegging en na flink wat moeilijkheden met aannemers voor wie deze bouwopdracht duidelijk te hoog gegrepen was. Het gebouw zou vooral naam gaan maken met zijn succesvolle “Zesdaagses”, die werden verreden op de 250 meter lange en 8 meter brede houten wielerpiste. Van de allereerste editie in 1934 tot in 1983 (een poging voor een nieuwe start in 1987 leverde niet het gewenste resultaat op) maakten alle grote internationale wielergoden in het Sportpaleis hun opwachting: Ronsse, Kaers, Bruneel, Van Steenbergen, Ockers, “Poeske” Scherens, Willy “Rupske” Lauwers, Derksens, Van Looy, Pijnenburg, Schulte, Peters, Post, Merckx, Sercu, De Vlaeminck, Maertens, Pijnen, Clarck,… Ook andere sportieve manifestaties, zoals boks- en worstelmeetings, turnwedstrijden, basket, kunstschaatsen en ijshockey, konden op een zeer grote publieke belangstelling rekenen. Daarnaast vonden in het Sportpaleis tal van muziekuitvoeringen plaats. Zo was o.m. het Vlaams Nationaal Zangfeest vanaf 1934 in het Sportpaleis te gast.

Het gebouw kwam duchtig gehavend uit de tweede wereldoorlog. De V1- en V2-bombardementen door de Duitsers eisten een zware tol in Antwerpen. Ook op het Sportpaleis kwam een bom terecht, maar het tuig kwam niet tot ontploffing. Wel werden de inslagen geteld van ruim 220 granaten en obussen en ontelbare schrapnels en kogels. De wielerpiste bood een troosteloze aanblik en was zo goed als onbruikbaar.

… tot shows en concerten van internationale sterren

Bij de heropening van het Sportpaleis na de bevrijding werd noodgedwongen een nieuwe koers gekozen. Om de zware herstellingskosten aan het gebouw te kunnen betalen, volstond het geld dat binnenkwam via wielerwedstrijden en andere sportieve activiteiten niet langer. De uitbaters besloten daarom een veel bredere waaier aan grote spektakels met internationale vedetten en een grotere verscheidenheid aan attractieve shows aan te bieden. Precies deze veelzijdigheid werd het alomgewaardeerde kenmerk van het Sportpaleis. Op de affiche kwamen o.m. de Wiener Eisrevues (van 1947 tot 1973), amusement uit Amerika (The Harlem Globetrotters, de rolschaatsshow Skating Vanities, Holiday on Ice, Disney on Parade) en spektakelvoorstellingen uit Rusland (volksdansgezelschappen, choreografische ensembles, het koor en de dansgroep van het Sovjetleger, het Circus van Moskou), muziek van eigen bodem (de “klassieker” Vlaams Nationaal Zangfeest; Kazuno, later Nekka) en later ook optredens van grote namen uit de popwereld (o.m. Pink Floyd, The Rolling Stones, Eric Clapton, Alice Cooper, Supertramp, Tina Turner, Lionel Richie, Prince …). Op sportvlak waren er naast de Zesdaagses o.m. de vele bokswedstrijden in de jaren vijftig, het Wereldkampioenschap Wielrennen in 1969 en de Internationale Jumping van Antwerpen (die vanaf 1975 plaatsvond). In 1982 vond de eerste editie plaats van het prestigieuze ECC Tennistornooi.

Gestage neergang vanaf de jaren tachtig ondanks succesevents

City 7, organisator van het ECC Tennistornooi, gaf met zijn evenement een nieuw elan aan het op dat moment financieel noodlijdende Sportpaleis en besloot de evenementenhal van de toenmalige eigenaar, de familie De Winter, over te nemen. Met City 7 (nv Sportpaleis) als nieuwe eigenaar waaide er aanvankelijk een nieuwe wind door het Sportpaleis. Zo zagen de jaren tachtig het ontstaan van “klassiekers” als de Night of the Proms, het Diamond Awards Festival en The Golden Years. De Night of the Proms vond voor het eerst plaats in 1985 en was een initiatief van de studenten Jan Van Esbroeck en Jan Vereecke. Hun evenement werd in een mum van tijd een vaste waarde op de Sportpaleiskalender en in de agenda van heel wat muziekliefhebbers. Meer en meer organisatoren begonnen echter af te haken toen de zaken ook bij deze eigenaar niet langer naar behoren liepen. Ondanks herhaaldelijke steun van de overheid was het faillissement van de nv Sportpaleis in april 1996 onafwendbaar. Vrij snel klopten de curatoren bij de Night of the Proms-organisatoren aan om de uitbating van de evenementenhal gedurende een jaar over te nemen.

Nieuwe uitbating vanaf 1997

Het Sportpaleis werd in 1997 gekocht door het Antwerpse Provinciebestuur en de privépartner ASB, waarin ook de Night of the Proms-organisatie participeert. De Provincie Antwerpen werd eigenaar, voor de exploitatie werd de nv Antwerps Sportpaleis opgericht, met daarin de vennootschappen PSE-Belgium (van de Night of the Proms-organisatoren Jan Van Esbroeck en Jan Vereecke; tevens bestuurders van de nieuwe nv Antwerps Sportpaleis), Ahoy Rotterdam, On the Rox (rond TW-organisator Herman Schueremans) en MOJO (een Nederlandse collega van Schueremans). Vrij snel kreeg de “Oude Dame” – zoals Antwerpenaren het Sportpaleis wel eens durven te noemen – een grondige facelift. Het gebouw werd aan de veiligheidsnormen aangepast, kreeg in 1999 een nieuwe voorbouw en betere ontvangstfaciliteiten en in 2005 een permanent Hospitality Center voor vipactiviteiten. Door al deze ingrepen werd het comfort voor publiek, organisatoren, viphuurders en exploitant aanzienlijk verbeterd. Met de ombouw van het bekende groene dak naar een blauwgetint energiedak kreeg het gebouw in 2010 een compleet nieuwe buitenaanblik.

Maar ook binnen wordt verder werk gemaakt van de verbetering van de veiligheid en het comfort. Nog tot de zomer van 2013 staan er werkzaamheden gepland. Dat jaar zal het Sportpaleis tachtig jaar bestaan, maar dankzij een grondige make-over zal het jonger en frisser ogen dan ooit. In de zomer van 2011 werd een nieuw balkon gebouwd. Tijdens de zomers van 2012 en 2013 worden de volgende fases van het driestappenplan voor de binnenrenovatie uitgevoerd. Zo zullen de gelijkvloerse mobiele tribunes in de evenementenzaal door betonconstructies worden vervangen, worden de toegangen tot het middenplein en de tribunes vereenvoudigd en komen er bredere doorgangen en vlottere circulatiemogelijkheden, terwijl ook de voorzieningen voor bezoekers met een beperking flink worden uitgebreid. Na de beëindiging van al deze werken zal de capaciteit van het Sportpaleis van 18.400 personen (juni 2011) tot 23.359 personen (september 2013) zijn verhoogd.

Een zaal met aanzien

Hoog aanzien kreeg het Sportpaleis vooral door de dynamiek waarmee zij in een mum van tijd een gevestigde waarde werd in het evenementenlandschap. De uitbaters wierpen zich op als een betrouwbare partner die met organisatoren meedenkt en op alle vlak een uitstekende service biedt. Een aanpak die loont. Vandaag is het Antwerps Sportpaleis een begrip en komt de zaal tot ver buiten de landsgrenzen op een positieve manier in het nieuws. Pollstar, ‘s werelds grootste bron voor internationale concertinformatie, riep het Antwerps Sportpaleis eind 2009 zelfs uit tot derde populairste concertarena ter wereld. Jaarlijks komen in het Sportpaleis meer dan 1,3 miljoen bezoekers over de vloer.

Lotto Arena als tweede bruisende ontmoetingsplaats

Sinds de opening van de Lotto Arena in 2007 kan men van een echte Antwerpse evenementensite spreken. De Lotto Arena is een ‘verkleind’ Sportpaleis dat zowel met het Sportpaleis zelf als met het Hospitality Center verbonden is. De zaal wordt zowel voor sportwedstrijden (maximaal 5.259 toeschouwers) als voor intiemere podiumevenementen (maximaal ca. 7.500 toeschouwers) gebruikt. Bij sportactiviteiten wordt een mobiele sportvloer over de betonnen vloer geschoven. Een perfecte isolatie zorgt voor de beste akoestiek bij concerten. O.m. basketclub Antwerp Giants maakte de overstap naar de Lotto Arena. De zaal kreeg ruime onthaalfaciliteiten voor zowel bezoekers als vipgenodigden en, uiteraard, de nodige kleedruimtes en sanitaire voorzieningen voor sportploegen en artiesten. De Lotto Arena is de enige halfgrote zaal in België en werd op korte tijd een vaste waarde op de evenementenkalender. Topsportwedstrijden, concerten en shows wisselen elkaar hier af en lokken op jaarbasis meer dan 350.000 bezoekers. Tussen de groten kreeg deze kleinere arena van Pollstar de 99ste plaats toebedeeld in de lijst van ’s werelds drukstbezochte arena’s.

Management schenkt aandacht aan vlotte mobiliteit

De nv Antwerps Sportpaleis bewijst sinds 1997 dat het dankzij een goed management perfect haalbaar is om grote publieksinfrastructuren op een rendabele manier uit te baten. Eén van de grote aandachtspunten van de uitbaters is de afhandeling van de verkeersstromen rond de site. Voor het verkrijgen van een bouwvergunning voor de Lotto Arena kreeg de nv Antwerps Sportpaleis onder meer een strikt mobiliteitsplan van de overheid opgelegd. Beide zalen (Lotto Arena: 7.500 bezoekers; Sportpaleis: 18.400 bezoekers) mogen slechts hun volle capaciteit benutten als 40% van de bezoekers niet met de auto tot aan de zalen zelf rijdt.De uitbaters wachtten evenwel de opening van de Lotto Arena niet af om mobiliteitsmaatregelen uit te werken. Om het gevaar van de toenemende verkeersdruk te counteren en het gebruik van het openbaar vervoer naar de site verder aan te moedigen, introduceerden zij het combiticket Sportpaleis-De Lijn. Elk evenemententicket biedt niet alleen toegang tot de zaal in kwestie, het garandeert ook het vrije gebruik van trams en bussen van De Lijn naar het evenement en na afloop weer terug. De nv Antwerps Sportpaleis zet waar nodig extra trams in op de lijnen die haar zalen bedienen en biedt alle bezoekers zo optimaal de kans om file- en parkeerstress te vermijden.

Met een heel gevarieerd aanbod aan evenementen van diverse organisatoren streeft de uitbater nv Antwerps Sportpaleis ernaar het Sportpaleis een nog grotere aantrekkingskracht te geven en ook de Lotto Arena verder op de kaart te zetten.

Het boek ‘Sportpaleis Antwerpen’ van Jos Sels werd als bron gebruikt voor de historische info over de beginjaren.

Geschiedenis van de evenementensite in Hasselt

De Grenslandhallen openden officieel hun deuren op 13 mei 1983. Sindsdien verkeerde het complex in een voortdurende groeifase.

Ethias Theater

In 2002 werd, in samenwerking met Studio 100, aan Hal 4 de Theatertoren gebouwd. Hierdoor was het Congrestheater een feit. Deze zaal werd snel de locatie bij uitstek voor theaterproducties en meer intieme concerten en optredens. Zij werd in de zomer van 2013 volledig herbouwd en vervolgens tot Ethias Theater omgedoopt.

Ethias Arena

De Grenslandhallen werden vervolgens uitgebreid met de op 21 september 2004 geopende Ethias Arena. Dit gebouw zonder vaste tribunestructuur is een staaltje van bouwkundige spitstechnologie. De ruimte onder de dakspanten is de grootste voor de organisatie van evenementen in de Benelux.

Plopsa Indoor

De uitbreiding van de Grenslandhallen ging verder met de bouw van Plopsa Indoor, dat in december 2005 zijn deuren opende. Plopsa Indoor wordt geëxploiteerd door Studio 100 en was meteen een schot in de roos. Deze attractie is een complementaire troef voor de Grenslandhallen, want terwijl de volwassenen zaken doen op de beursvloer kunnen de kinderen zich uitleven in Plopsa Indoor.